فرض کنید وارد یک شهر جدید شده‌اید و می‌خواهید یک دستیار شخصی استخدام کنید. سه نامزد جلوی شما نشسته‌اند. هر سه باهوش‌اند، هر سه فارسی می‌فهمند و هر سه تقریباً هر کاری را بلدند. اما مثل آدم‌ها، هر کدام شخصیت و نقطهٔ قوت خودش را دارد.
این سه نامزد ChatGPT، Gemini و Claude هستند. در این فصل با هر سه آشنا می‌شویم تا بدانید با چه کسی طرفید.
ChatGPT — همه‌کارهٔ معروف
سازنده: شرکت OpenAI (آمریکا)
ChatGPT همان ابزاری است که در پاییز ۲۰۲۲ دنیا را تکان داد و هوش مصنوعی را از آزمایشگاه‌ها به گوشی مردم آورد. اگر کسی در خیابان بگوید «هوش مصنوعی»، به احتمال زیاد منظورش ChatGPT است.
در چه کاری می‌درخشد؟
- همه‌کاره بودن: از نوشتن شعر و داستان تا حل مسئلهٔ ریاضی و کدنویسی، تقریباً در همه چیز عملکرد خوبی دارد.
- امکانات جانبی زیاد: ساخت تصویر، حرف زدن با صدا، کار با فایل اکسل و تحلیل داده، همه در یک جا.
- جامعهٔ کاربری بزرگ: چون پرطرفدارترین است، آموزش و پرامپت آماده برایش فراوان پیدا می‌شود.
نقطهٔ ضعفش چیست؟ گاهی زیادی پرحرف است و دوست دارد جواب را با فهرست و تیتر شلوغ کند. همچنین گاهی برای خوشایند شما، با هر چیزی که می‌گویید موافقت می‌کند. در بخش دوم یاد می‌گیریم چطور کنترلش کنیم.
Gemini — دستیار خانوادهٔ گوگل
سازنده: شرکت گوگل (آمریکا)
Gemini (که قبلاً با نام Bard شناخته می‌شد) پاسخ گوگل به ChatGPT است. بزرگ‌ترین برگ برندهٔ آن، اتصال به دنیای گوگل است: جستجو، جیمیل، گوگل درایو، یوتیوب و نقشه.
در چه کاری می‌درخشد؟
- اطلاعات به‌روز: چون به جستجوی گوگل وصل است، برای سؤال‌هایی که به اخبار و اطلاعات تازه نیاز دارند انتخاب خوبی است.
- کار با سرویس‌های گوگل: اگر ایمیل و فایل‌هایتان در گوگل است، Gemini می‌تواند مستقیم با آن‌ها کار کند.
- کار با فایل‌های بزرگ و ویدیو: در خواندن سندهای طولانی و حتی تحلیل ویدیوهای یوتیوب قوی است.
نقطهٔ ضعفش چیست؟ لحن نوشته‌هایش گاهی خشک و رسمی است، و بعضی امکاناتش در همهٔ کشورها و زبان‌ها یکسان فعال نیست.
Claude — نویسنده و تحلیل‌گر دقیق
سازنده: شرکت Anthropic (آمریکا)
Claude را شرکتی ساخته که بنیان‌گذارانش پیش‌تر در OpenAI کار می‌کردند و تمرکز ویژه‌ای روی ایمنی و قابل‌اعتماد بودن هوش مصنوعی دارند. Claude در میان نویسنده‌ها، پژوهشگرها و برنامه‌نویس‌ها طرفداران پروپاقرصی دارد.
در چه کاری می‌درخشد؟
- نوشتن طبیعی و پخته: متن‌هایش معمولاً روان‌تر و کمتر «ماشینی» به نظر می‌رسند؛ چه فارسی، چه انگلیسی.
- متن‌های طولانی: می‌توانید یک کتاب، قرارداد یا گزارش چندصدصفحه‌ای به او بدهید و دربارهٔ جزئیاتش سؤال کنید.
- کدنویسی: بسیاری از برنامه‌نویس‌ها آن را یکی از بهترین ابزارها برای نوشتن و اصلاح کد می‌دانند.
- صداقت: بیشتر از بقیه پیش می‌آید که بگوید «مطمئن نیستم» یا با نظر شما مخالفت کند — که در واقع یک ویژگی خوب است.
نقطهٔ ضعفش چیست؟ در نسخهٔ رایگان، سقف تعداد پیام‌ها معمولاً زودتر پر می‌شود. و گاهی در موضوعات حساس محتاط‌تر از دو رقیبش رفتار می‌کند.
رایگان یا پولی؟
خبر خوب اینکه هر سه ابزار نسخهٔ رایگان دارند و برای شروع، همان کاملاً کافی است. نسخهٔ پولی را بعداً و فقط وقتی بخرید که واقعاً به سقف رایگان خوردید.
| ویژگی | نسخهٔ رایگان | نسخهٔ پولی (اشتراک پایه) |
|---|---|---|
| هزینه | صفر | در زمان نگارش این کتاب، برای هر سه حدود ۲۰ دلار در ماه |
| مدل هوش مصنوعی | مدل‌های خوب، اما معمولاً نه قوی‌ترین | قوی‌ترین مدل‌های هر شرکت |
| تعداد پیام | محدود؛ بعد از چند ده پیام باید چند ساعت صبر کنید | چند برابر بیشتر |
| امکانات ویژه | بخشی از امکانات، با محدودیت | ساخت تصویر و ویدیو، تحقیق عمیق، پروژه‌ها و موارد دیگر |
| مناسب برای | آشنایی و استفادهٔ گاه‌به‌گاه | استفادهٔ روزانه و کاری |
یک پرامپت، سه شخصیت
برای اینکه تفاوت‌ها را حس کنید، تصور کنید این درخواست را به هر سه بدهیم:
یک پیام کوتاه تبریک تولد برای همکارم بنویس که هم صمیمی باشد هم محترمانه.
- ChatGPT احتمالاً سه گزینهٔ متفاوت پیشنهاد می‌دهد، با چند ایموجی، و در آخر می‌پرسد «می‌خواهید رسمی‌ترش کنم؟»
- Gemini احتمالاً چند نسخهٔ مرتب و دسته‌بندی‌شده می‌دهد: کوتاه، رسمی، صمیمی.
- Claude احتمالاً یک یا دو متن روان‌تر می‌نویسد که بیشتر به نوشتهٔ یک آدم شبیه است.
البته این‌ها قانون نیست و هر بار ممکن است فرق کند. مهم این است که شخصیت‌ها متفاوت‌اند و بعد از مدتی کار، خودتان حس می‌کنید کدام برای کدام کار مناسب‌تر است.
کدام را اول امتحان کنم؟ تست سه‌سؤالی
اگر هنوز نمی‌دانید از کدام شروع کنید، به این سه سؤال جواب بدهید:
سؤال ۱ — بیشتر برای چه کاری می‌خواهید؟
- الف) همه‌چیز؛ هنوز نمی‌دانم دقیقاً چه کار کنم.
- ب) پیدا کردن اطلاعات و جواب سؤال‌های روزمره.
- ج) نوشتن متن، خواندن سندهای طولانی یا کدنویسی.
سؤال ۲ — ایمیل و فایل‌هایتان بیشتر کجاست؟
- الف) فرقی نمی‌کند یا جای خاصی نیست.
- ب) جیمیل و گوگل درایو.
- ج) فایل‌های Word و PDF روی کامپیوتر خودم.
سؤال ۳ — کدام جمله بیشتر شبیه شماست؟
- الف) «دوست دارم ابزارم همه‌کاره باشد؛ عکس هم بسازد، صدا هم بفهمد.»
- ب) «می‌خواهم سریع جواب بگیرم و منبعش را هم ببینم.»
- ج) «کیفیت و دقت متن برایم از همه مهم‌تر است.»
نتیجه:
- اگر بیشتر «الف» انتخاب کردید: از ChatGPT شروع کنید.
- اگر بیشتر «ب» انتخاب کردید: از Gemini شروع کنید.
- اگر بیشتر «ج» انتخاب کردید: از Claude شروع کنید.
- اگر نتیجه مساوی شد: از ChatGPT شروع کنید؛ رایج‌ترین است و آموزش برایش فراوان است.
جمع‌بندی فصل
- ChatGPT همه‌کاره و پرامکانات است؛ بهترین نقطهٔ شروع برای بیشتر آدم‌ها.
- Gemini به دنیای گوگل وصل است؛ برای اطلاعات به‌روز و کاربران جیمیل و درایو عالی است.
- Claude در نوشتن، متن‌های طولانی و کدنویسی می‌درخشد.
- هر سه نسخهٔ رایگان دارند و برای شروع، رایگان کافی است.
حالا که بازیگران را می‌شناسید، وقت آن است که به سؤال سخت‌تر برسیم: چرا استفاده از این ابزارها از ایران این‌قدر دردسر دارد؟ این موضوع فصل دوم است.
ابزارهای هوش مصنوعی، قیمت‌ها و قوانین استفادهٔ آن‌ها مرتب تغییر می‌کند. مطالب این کتاب جنبهٔ آموزشی دارد؛ پیش از هر تصمیم مالی، حقوقی یا پزشکی با متخصص مشورت کنید و مسئولیت رعایت قوانین هر سرویس با کاربر است.